SZKOLNA LIGA JĘZYKOWA - ETAP IV

Czas na etap IV

Eufemizmy, czyli mów do mnie czule i łagodnie...

Ekspresja językowa przejawia się na wiele sposobów. Najdobitniej świadczą o tym pewne niecenzuralne wyrażenia oraz słowa uznane za obraźliwe lub naruszającą godność osobistą. Wulgaryzmy... Najczęściej są używane bez zastanowienia, a nawet bez świadomości. Dla wielu są swoistymi przerywnikami, pokrywają nieumiejętność znalezienia odpowiednich do sytuacji słów, ujawniają swojego rodzaju bezradność komunikacyjną. Choć jest to zjawisko społecznie nieakceptowane, coraz częściej występują w języku
i komunikatach medialnych. Niestety stają się również „modą językową”, gdy pewnych „mocnych słów” używają celebryci, politycy czy inni ludzie z pierwszych stron gazet.

Swoistą szczepionką językową w sytuacjach, w których pewnych rzeczy mówić nie wypada, są eufemizmy. To wyrazy lub wyrażenia (i wtedy mówimy o peryfrazie), które zastępują wulgaryzm, wyrażenie dosadne, nieprzyzwoite czy trywialne. Eufemizm ma złagodzić wypowiedź, która nadal oznacza prawie to samo, ale jest podana w formie łatwiejszej do przyjęcia dla rozmówcy (lub lepiej świadczącej o kulturze osobistej autora wypowiedzi).

Pamiętajmy również o tym, że w naszej kulturze istnieją kręgi tematów, które szczególnie „lubią” eufemizmy: śmierć, przestępstwo, erotyka, miłość, anatomia ciała, niektóre czynności fizjologiczne, choroby, cechy charakteru oceniane jako negatywne, brzydota [na podstawie: Anna Dąbrowska, Eufemizmy życia codziennego].

Używajmy zatem eufemizmów i postępujmy w myśl sentencji A. Słonimskiego: „Proszę, dziękuję, przepraszam to słowa wciąż aktualne i potrzebne. Gdy nie wiem, co zrobić, to na wszelki wypadek wolę się zachować przyzwoicie”.

 

Oto zadania czwartej części SLJ – eufemizmy:

 

1. (6 pkt) Podaj eufemizmy do poniższych wyrazów i wyrażeń:

a) Jak skręcasz, baranie! Nie widzisz, że masz czerwone?! -
b) smród –
c) Kłamiesz! –
d) Kopnął w kalendarz. –
e) cham -
f) Nie wrzeszcz! –

2. (4 pkt) Podkreśl w podanych zdaniach określenia eufemistyczne. Jakie sformułowania zostały nimi zastąpione? Wpisz je pod każdym zdaniem.

W tym sklepie można kupić ubrania dla puszystych.

................................................................................................................................................................................
Z reguły sery pleśniowe nie pachną fiołkami.

................................................................................................................................................................................

Była piękna, ale gdy się odezwała, okazało się, że nie grzeszy rozumem.

................................................................................................................................................................................
Lubi dynamiczny styl prowadzenia samochodu, więc w końcu dostał mandat.

................................................................................................................................................................................

3. (5 pkt) W poniższej wypowiedzi podkreślone treści zastąp eufemizmami. Pamiętaj o poprawnej formie gramatycznej.

Z portalu żal.pl:

No nie, wściekłem się nie na żarty! Ten wstrętny samochód znowu się rozkraczył. Odebrałem go wczoraj z naprawy. W serwisie łgano o jego rzeczywistym stanie. Ci serwisanci to obiboki!

 

4. (5 pkt) Zdaniem niektórych poetów nadmierne używanie eufemizmów może prowadzić do pewnych konfliktów w sferze społecznej i obyczajowej. Przeczytaj wiersz pt. „Otoczaki” R. Gorzelskiego i wykonaj poniższe polecenia:  

a) wymień trzy sytuacje, w których należy zastosować eufemizmy;
b) wymień dwa przypadki komunikacyjne, w których nie należy łagodzić treści.

 

Mówimy słowami okrągłymi jak otoczaki

zamiast morderstwo - pozbawienie życia

zamiast dom starców - dom pogodnej jesieni

zamiast wiara w Boga - wyznanie

zamiast ludobójstwo - faszyzm, despotyzm, hitleryzm

zamiast Boże Narodzenie - Wesołych Świąt

zamiast alkoholik - ten, co lubi wypić

 - i tak sobie mówimy słowami jak środki nasenne

a problem choć otoczony milczeniem

nie przestaje istnieć

 

Dostarczajcie rozwiązania czwartego etapu SLJ do swoich polonistów
na kartkach podpisanych własnym imieniem i nazwiskiem do 31 marca br.

POWODZENIA!
WASI POLONIŚCI :)




Szczęśliwy numer

Na dziś
to
12
Następne losowanie o godzinie 18:00

Polecamy

orzel
 

 

 

   
   
   

 

 

Licznik odwiedzin

0242457